Ünlülerin Daralması – 202:31

  • 3,451 izlenme

Ünlülerin Daralması

Konuyla ilgili çalışma metni ve seslendirmesine buradan ulaşabilirsiniz. 

“y” kaynaştırma sesinin ünlülerde meydana getirdiği daralmayı gördük. “y” sesi başka eklerde de yapar aynı darlaştırma işini.

“-a,-e,-an,-en,-arak,-erek” ekleri gene sonu ünlüyle biten yüklemlerle birleşiyorsa, kendinden önceki ünlüyü daraltır.

bekleye(bilmek)               bekliye(bilmek)   

bekleyen                             bekliyen

bekleyerek                         bekliyerek

Başka örnekler;

yaşaya(bilmek)      yaşıya(bilmek)                  yaşayan        yaşıyan                    

okuya(bilmek)       okıya(bilmek)                    okuyan         okıyan          

yürüye(bilmek)     yüriye(bilmek)                  yürüyen       yüriyen

söyleye(bilmek)    söyliye(bilmek)                 söyleyen      söyliyen

ağlaya(bilmek)      ağlıya(bilmek)                   ağlayan         a:lıyan                     

 

yaşayarak    yaşıyarak

okuyarak      okıyarak

yürüyerek   yüriyerek    

söyleyerek  söyliyerek

ağlayarak     a:lıyarak

Yüklemlerin olumsuz halleri de aynı ünlü daralmasına uğrar.

yaşamayan              yaşamıyarak

okumayan               okumıyarak

“y” sesinin darlaştırma özelliği eylem dışındaki kelimelerde yoktur.

Örneğin;

Çeşme’ye kelimesi “Çeşmi’ye gitmek”

Oraya kelimesi “orıya varmak” diye söylenmez.

 

Şimdi “ğ”,“-ecek, -acak” ve “y” sesinin bir arada bulunduğu örneklere bakalım.

yapacağım – yapıca:m

yapmayacağım – yapmıy(ı)ca:m

geleceğim – gelici:m – gelice:m

gelmeyeceğim – gelmiy(i)ci:m – gelmiy(i)ce:m

gelmeyebileceğini – gelmiyebilici:ni – gelmiyebilice:ni

Durum biraz değişti farkındasınız. “gelmici:m” şeklindeki okunuşlar, artık ne yazık ki az rastlansa da diksiyon için esas alınan İstanbul ağzına göre en doğru söylenişlerdir. Bu arada gelcem, yapçam gibi çok sık rastlanan kestirme ve yayvan söyleyişlerden tamamıyla kurtulmak gerekir. “gelmice:m”okunuşunda da “e” sesini, uzatmak isterken fazla açmamaya “gelmiceem” gibi söylememeye dikkat etmek gerekir.

 

Etiketler:
    1. füsun ünsal 25/11/2018

Video'yu Beğendiniz mi?
"Hayır Teşekkürler. Lütfen pencereyi kapat"